© Harpa Hreinsdóttir
 
 

  Viðlíking er fólgin í því að einhverju er líkt við eitthvað annað til skýringar og glöggvunar, t.d. „hárið er svart eins og hrafnsvængur“ eða „máninn er eins og bleik sigð á himninum.“  Oft eru notuð orðin „eins og“, „líkt og“, „áþekkt“, „sem“ o.fl. í viðlíkingum.  Eitthvað er sagt vera eins og eitthvað annað (A er eins og B).
er eins og 

   Myndhverfing er það þegar „einni mynd er snúið / hverft yfir í aðra.“  Dæmi:  „Máninn, þessi bleika sigð himinsins ...“ eða „svartir vængir umlykja andlit þitt.“  Eitthvað er sagt vera eitthvað annað (A=B).  Í myndhverfingu er eins og myndin geymi tvöfalda merkingu, svipað og  felumyndirnar  frægu hér á meðan.
 


 

  Persónugerving er það nefnt þegar alls kyns fyrirbærum úr heimi náttúrunnar eða hugans er gefið líf og þau birtast eins og gerendur.  Dæmi:

„Dúnmjúkum höndum strauk kulið um krónu og ax,
og kvöldið stóð álengdar hikandi feimið og beið.“
(Úr „Hvíld“ eftir Stein Steinarr.)



  Endurtekning getur verið með ýmsu móti, ýmist eru endurtekin einstök orð eða heilar braglínur og ýmist í upphafi ljóðs eða lokum hvers erindis.  Dæmi: „Deyr fé / deyja frændr/ deyr sjálfur ið sama“ sem allir þekkja úr Hávamálum.
 

  Andstæður eru oftast af sama hugtakasviði, þ.e. eru andstæðar hugmyndir.  Dæmi:

„Gleði sem löngu er liðin,
lifnar í sálu minni,
sorg, sem var gleymd og grafin,
grætur í annað sinni.“
(Úr „Bikarinn“ eftir Jóhann Sigurjónsson.)
  Þversögn er staðhæfing sem felur í sér mótsögn, fullyrðing sem „gengur ekki upp“ ef svo mætti segja.  Dæmi:
„Að veruleikans stund og stað
er stefnt við hinztu skil
því ekkert er til nema aðeins það
sem ekki er til.“
(Úr „Andi hins liðna“ eftir Stein Steinarr.)
  Hluti fyrir heild nefnist það þegar aðeins er talað um hluta einhvers fyrirbæris (oft mannveru) og sá hluti er látinn tákna / standa fyrir fyrirbærið allt.  Dæmi:
 
„En hver veit nema ljósir lokkar
lítill kjóll og stuttir sokkar
hittist fyrir hinum megin?“
(Úr „Fyrir átta árum“ eftir Tómas Guðmundsson.)
 
  Vísun er skírskotun til atburðar sem ætlast er til að lesandi  kunni skil á og er oftast skráður.  Algengar vísanir í íslenskum ljóðum eru í biblíuna, fornar bókmenntir og atburði Íslandssögunnar.  Dæmi:
„Hann kom aftur
braut brauðið skenkti  kaffið og sagði:

Sannlega segi ég yður
þetta verður síðasta kaffipásan mín
í þessu starfi
ég ætla að snúa mér að öðru
og aðeins einusinni héðanífrá
mun ég komast í snertingu við
Hamar og Nagla.“

(Úr „Síðasta kaffipásan“ eftir Kjartan Árnason.)
 
 
„Lokið er tíð minnar trúar á
þann tudda sem alþýðan púar á.
Nú finnst mér að héðan
sé fljótfarið með hann
í ferðalag austur að Brúará.“
(Höfundur þessarar limru er ókunnur - hún hékk upp á vegg í verkfallsmiðstöð einni í verkfalli BSRB 1984 og er talin fjalla um þáverandi fjármálaráðherra.)