Þjóðsögur

 Yfirlit

Karl sat undir kletti
(Þú þarft Real Player G2 til að hlusta á lagið)

 
Margir halda eflaust að þjóðsögur séu aðeins hreinn uppspuni en það er þó svo að fyrir mörgum sögum er einhver fótur þósvo að það sé búið að ýkja þær stórlega þegar þær berast okkur loks til eyrna því að þær hafa oftast borist á milli manna í langan tíma áður en þær hafa svo loks komist á prent.

Þjóðsögur segja frá ýmsu, t.d. álfum,tröllum, draugum, hrakningum vermanna og frá kynlegum körlumog konum sem ekki eru eins og fólk er flest. 
Einnig eru til kynstrin öll af sögum sem eru vægast sag tdulúðlegar, þar sem greint er frá atburðum sem ekki er hægt að útskýrameð nokkru móti.
Þegar maður les þjóðsögur sér maður strax hvort um er að ræða hreina lygi eða sögu semer sennilega rétt að einhverju leyti. Sem dæmi mánefna eru þó nokkuð margar sögur í ÞjóðsögumJóns Árnasonar sem byrja eitthvað á þessaleið: ,,Einu sinni fyrir óralöngu voru karl og kerlingí koti sínu, þau áttu einn son. . . " þesskonar sögur eru aldrei staðsettar og án efa tómlygi. Sögur sem þessar bera því öll einkenniævintýra, sem eru mjög frábrugðin þjóðsögunum.Þjóðsögurnar sem við viljum meina að séuað einhverju leyti sannar eru undantekningalaust staðsettar, yfirleittmjög nákvæmlega, og persónurnar sem koma fyrirí sögunum eru oftast nafngreindar. Það þarfekki mikið til að saga komist á kreik, nóg er aðbelja veikist, það spyrst út og þegar sagan er búinað flakka svolítið þá voru tíu beljurdrepnar með göldrum frá bóndanum á næstabæ sem er svo eftir allt saman ekki bara bóndi heldur galdramaðurí dulargervi eða jafnvel skrattinn sjálfur; þarmeð er orðin til þjóðsaga. Það máeinnig taka sem dæmi að maður nokkur fer upp í fjallað tína egg. Á leið sinni um fjallið sérhann undarlega klettamynd ,,tröllskessu" sem hann telur að hafiorðið dagsbirtunni að bráð. Svo kemur maðurinnheim og segir heimilisfólkinu frá ,,skessunni" og fyrr envarir er það á hvers manns vörum að uppi íþessu sama fjalli eigi heima tröllskessa.

Hægt að segja það með sanni að Snæfellsnesiðsem slíkt býður hreinlega upp á þjóðsagnamyndun,eins og auðvitað fleiri staðir á landinu, en Snæfellsnesiðer mjög sérstakt og það er eitthvað við þaðsem fær suma til þess að hrópa upp yfir sig af hrifninguen um aðra fer kaldur hrollur eftir bakinu. Við tókum fyrirstrandlengjuna frá Búðum að Dritvík og íbyrjun var ætlun okkar að einblýna á verbúðarsöguren þegar við fórum að leita að sögum þáfundum við fjöldann allan af alls konar þjóðsögumaf þessu svæði og það var ekki hægt annaðen að hafa þær með líka. Þegar landslagiðer skoðað á þessu svæði er þaðalls ekkert skrítið að til séu margar þjóðsögurþaðan því að landslagið á mjögstóran þátt í þjóðsagnamyndun.Sem dæmi má nefna að þarna er heilmikið hraunog á stöku stað eru staksteinar í túnum semættu ekki að hafa komist þangað nema að tröllskessahafi kastað þeim í bræði sinni, eða eitthvaðslíkt. Og auðvitað eiga heima ýmsar kynjaverur í öllu þessu hrauni, t.d. álfar og huldufólk. Ífjöllunum finnast svo steinrunnin tröll og bergrisar. Þessmá líka geta að veðrin á Snæfellsnesi geta verið válynd og því voru og eru enn bátskaðartíðir og er engin furða að fólk telji sig verðavart við drauga þegar skyndilega bresta á óveðurupp úr glaðasólskini og logni og fer að hvínaí húsum og gnauða á gluggum.