Nokkrar heimildir um jarðfræði Snæfellsness
Nokkrar heimildir um jarðfræði Snæfellsness
Stjörnumerktar heimildir eru um eldvirkni á Íslandi almennt. Aðrar heimildir fjalla að miklu leyti um Snæfellsnes og Mið-Vesturland.
Haukur Jóhannesson. Þar var eigi bærinn sem nú er borgin. Náttúrufræðingurinn nr. 47, 3; bls. 129-141.Haukur Jóhannesson. Jarðlagaskipan og þróun rekbelta á Vesturlandi. Náttúrufræðingurinn nr. 50; bls. ?
Haukur Jóhannesson. Kvarter eldvirkni á Vesturlandi. Í Eldur er í norðri, afmælisriti Sigurðar Þórarinssonar. Sögufélag Reykjavíkur, Reykjavík 1982; bls. 129 - 138.
Haukur Jóhannesson. Yfirlit um jarðfræði Snæfellsness. Árbók Ferðafélags Íslands 1982; bls. ?
Jarðfræðikort af Mið-Vesturlandi. Náttúrufræðistofnun Íslands og Landmælingar Íslands. 1994
Sigurður Steinþórsson: Tvær nýjar C14 - aldursákvarðanir á öskulögum úr Snæfellsjökli. Náttúrufræðingurinn nr. 37, 4; bls. 236 - 238.
*Sigurður Steinþórsson. Hraði landmyndunar og landeyðingar. Náttúrufræðingurinn nr. 57, 1-2 1987; bls. 81.
*Sigurður Steinþórsson. Ísland og heiti reiturinn. Tímarit Háskóla Íslands. 1. árg. 1986; bls. 100.
Stefán Arnórsson. Ölkeldur á Íslandi. Í Eldur er í norðri, afmælisriti Sigurðar Þórarinssonar. Sögufélag Reykjavíkur, Reykjvík 1982; bls. 401 - 408.
Þorleifur Einarsson. Myndun og mótun lands - jarðfræði. Mál og menning, Reykjavík 1994; bls. 256-257
*Þorleifur Einarsson. Myndun og mótun lands - jarðfræði. Mál og menning, 1994.
Nokkrar heimildir um sagnir á Snæfellsnesi
og ýmislegt þeim tengt
Þessi listi er er auðvitað ekki fullunninn og má búast við að bætist við hann eftir því sem kennslu og námi vindur fram. Flestar bókanna sem hér eru nefndar eru til á bókasafni skólans og margar þeirra eru einnig til á Bæjarbókasafninu. Möppu með ljósritum má finna í vörslu bókavarðar FVA.
Grundvallarrit eru merkt með stjörnu.* Snæfellsnes norðan fjalla. Árbók Ferðafélags Íslands 1986. Einar Haukur Kristjánson tók saman. Rvk.* Árni Björnsson o.fl. 1989. Breiðafjarðareyjar. Árbók Ferðafélags Íslands 1989. Rvk.* Lýsing Snæfellsness frá Löngufjörum að Ólafsvíkurenni. Árbók Ferðafélags Íslands 1982. Einar Haukur Kristjánsson tók sama. Rvk. 1982.* Snæfells- og Hnappadalssýsla í Íslandshandbókin I. Náttúra, saga og sérkenni. 1989:148-185. Ritstjórar: Tómas Einarsson og Helgi Magnússon. Rvk.
Önnur rit sem geyma sagnir af Snæfellsnesi:Árni Björnsson. 1990. Íslenskt vættatal. Mál og menning, Rvk.Árni Óla. 1968:47- 64. Snæfellsnessýsla. Álög og bannhelgi. Rvk.Árni Óla. 1968:65-80. Breiðafjarðareyjar. Álög og bannhelgi. Rvk.Árni Óla. 1969. Undir Jökli. Rvk.
Björn Hróarsson. 1995. Á ferð um landið. Snæfellsnes. Rvk.
Einar Haukur Kristjánsson. 1988. Löngufjörur í Ársrit Útivistar 14:63-83. Rvk.
Sagan um Axlar-Björn í Syndir feðranna. Sagnir af gömlum myrkarverkum. [Höf. er ekki getið.] Rvk. 1970
Sögur og sagnir af Snæfellsnesi. 1967. Safnað hefur Oscar Clausen. Rvk.
Sögur úr Snæfellsness-og Dalasýslu í Skrudda III Sögur, sagnir og kveðskapur. 1959:23-70. Ragnar Ásgeirsson skráði. Rvk.
Þorsteinn frá Hamri. 1963. Skuldaskil. Þættir úr íslensku þjóðlífi. Rvk. [Ath. að flestir þættirnir gerast á Snæfellsnesi! Sjá "Illa brotna bein á huldu", s. 22-32, "Kolbeinn Jöklaskáld", s. 75-83, "Krypplíngurinn á Stapa", s. 100- 111, "Grundarþjófasaga", s. 123-131, "Morð undir Jökli", s. 132-138, "Elís Oddsson", s. 163-176.]
Þorsteinn frá Hamri. 1987:151-162. Fagurgalið blakar blítt [Um Guðmund Bergþórsson á Stapa] í Ætternisstapi og átján verkmenn. Rvk.
Umfjöllun um íslenskar þjóðsögur og hugsanlegar uppsprettur þeirra:
*Ólína Þorvarðardóttir. 1995:7-35. Formáli. Íslenskar þjóðsögur: Álfar og tröll. Rvk. [Ljósriti af formálanum er dreift til nemenda, með leyfi höfundar.]
Árni Óla. 1968:5-27. Forspjall. Álög og bannhelgi. Rvk.
Einar Ólafur Sveinsson. 1940. Um íslenzkar þjóðsögur. Hið íslenzka bókmenntafélag, Rvk. [Þessi bók er nánast ófáanleg en lítill hluti hennar er í ljósriti í möppu á bóksafni FVA.]
Guðrún Bjartmarsdóttir. Útg.ár ekki handbært:11-27. Formáli að Bergmáli. Mál og menning, Rvk.
Guðrún Bjartmarsdóttir. 1987:193-196. Eftirmáli að Íslenskum útilegumannasögum. Uglan, Rvk.
Umfjöllun um þjóðhætti og þjóðtrú:
Jónas Jónasson frá Hrafnagili. 1961. Íslenzkir þjóðhættir. Ísafoldarprentsmiðja, Rvk. [Einkum er bent á kaflana Heiðnar menjar, s. 388 - 408, Náttúrutrúin, s. 409 - 418, Hugmyndir manna um annað líf, s. 419 - 433, og Ýmiskonar hjátrú, s. 433 - 437.]
Jón Hnefill Aðalsteinsson. 1988:343-400. Þjóðtrú í Íslensk þjóðmenning V Trúarhættir. Þjóðsaga, Rvk.
Jón Hnefill Aðalsteinsson. 1990:195- 215. Spádómar í Íslensk þjóðmenning VII Alþýðuvísindi. Þjóðsaga, Rvk.
Símon Jón Jóhannsson. 1999. Stóra draumaráðningarbókin. Vaka-Helgafell, Rvk.
Símon Jón Jóhannsson. 1999. Stóra hjátrúarbókin. Vaka-Helgafell, Rvk.
Umfjöllun um furðuleg fyrirbæri:
Clarke, Arthur C. 1983. Furður veraldar. Vaka, Rvk. [Ath. einkum kaflana Furðukistan, s. 33 - 49, Skrímsli úr djúpunum, s. 68 - 84, Vatnaskrímsli, s. 101 - 116 og um urðarmána, s. 206 - 109.]
Michell, John og Robert J.M. Rickard. 1983. Phenomena. A Book of Wonders. Thames and Hudson Ltd., London. [Þessi bók er í eigu Hörpu en hún er geymd á bókasafni FVA. Ég ráðlegg ykkur að leggja mátulegan trúnað á þau fyrirbrigði sem hún lýsir;-)
Sagnfræðileg umfjöllun um Snæfellsnes:
Ásgeir Ásgeirsson og Ólafur Ásgeirsson. 1992. Saga Stykkishólms. Kauphöfn og verslunarstaður 1596-1845. Stykkishólmur.
Eiríkur Guðmundsson, Jón Árni Friðjónsson og Ólafur Ásgeirsson. 1988. Sjávarbyggð undir Jökli. Saga Fróðárhrepps. Fyrri hluti. Akranes.
Gísli Ágúst Gunnlaugsson. 1987. Saga Ólafsvíkur. Fyrra bindi fram um 1911. Akranes.
Hermann Pálsson. 1967. Helgafell. Saga höfuðbóls og klausturs. Reykjavík.
Um Íslendingasögur sem gerast á Snæfellsnesi, landnám o.fl.:
Eysteinn Sigurðsson. 1992. Vestur til Vínlands. Útgáfa Grænlendingasögu og Eiríks sögu rauða, ásamt góðum formála, skýringum og kortum. IÐNÚ, Rvk.
Magnús Magnússon. 1987. Landið, sagan og sögurnar. Fyrstu aldir Íslands byggðar í nýju ljósi. Vaka-Helgafell, Rvk. [Ath. einkum kafla 5. Skráðar sagnir af þeim er námu landið. Búandfólk af víkingakyni, s. 47 - 56, og 7. Ásatrú í fortíð og nútíð. Þrumuguðinn Þór dýrkaður, s. 64 - 75.]
Ólafur Lárusson. [útg.ár óþekkt: 146- 179] Undir Jökli. Ýmislegt um Bárðar sögu Snæfellsáss. Í Byggð og saga. Útg. Fyrirtæki ekki vitað. [Ljósrit í möppu áfangans, á bókasafni FVA].
Ólafur Lárusson. 1945:108-126. Trú og hjátrú í Snæfellsnes I. Félag Snæfellinga og Hnappdæla í Reykjavík, Rvk. [Ljósrit í möppu áfangans, á bókasafni FVA].
Bókmenntir sem tengjast Snæfellsnesi:
Jules Verne. 1944 (ísl. þýðing). Leyndardómar Snæfellsjökuls.
Halldór Laxness. 1968. Kristnihald undir Jökli [Fjallar um Umba, umboðsmanns biskups, sem fer á vegum biskupsembættisins að rannsaka kristnihald sr. Jóns Prímuss undir Jökli, en sr. Jón er að mörgu leyti óhefðbundinn prestur, t.d. lítið fyrir messugerð! Bókin hentar ekki ungum lesendum, að mínu mati, en er góð fyrir fullorðna.]
Halldór Laxness. ? Heimsljós [Í rauninni er Heimsljós 4 bækur, sem allar fjalla um Ólaf Kárason. Einstakir kaflar verksins eru mjög frægir, einkum þeir sem lýsa Snæfellsjökli. Fyrstu tvær bækurnar hugnast unglingum yfirleitt best. Lífshlaup og persóna Ólafs er byggð á raunverulegri persónu, Magnúsi ?syni, en hluti dagbóka hans kom út á síðasta ári.]
Jón Helgason. Áfangar (kvæði). [Áfangar eru kvæði sem allir Íslendingar ættu að kannast við og helst að kunna! Athugið sérstaklega erindin sem fjalla um Snæfellsnes.]
Þórarinn Eldjárn: Kyrr kjör [Þetta er stutt (!), söguleg skáldsaga um Guðmund Bergþórsson. Hún er auðlesin og skemmtileg.]
Jónas Kristjánsson. 1998. Víður heimur (ég er ekki alveg viss um titilinn). [Þetta er söguleg skáldsaga um Guðríði Þorbjarnardóttur, móður fyrsta hvíta Íslendingsins í Vesturheimi. Bókin er mjög löng og ég gafst upp í miðri bók ;-)]
Kristmann Guðmundsson. 1951. Helgafell. Helgafell, Rvk. [Þetta er skáldsaga sem segir frá uppdiktuðum norskum landnámsmanni sem sest að í nágrenni Helgafells, ásamt heimilisfólki og írskum þrælum sínum. Sagan er nokkuð löng, eða tæpar 500 síður, en á köflum spennandi, enda blandast í henni ást, hatur, kynlíf, galdrar og fleira, sem löngum þykir skemmtilegt ;-) Hún er upplögð fyrir þá sem finnst gaman að lesa sagnir úr fortíðinni, sem og aðdáendur Ísfólksins.]
Þorgrímur Þráinsson. 1997. Margt býr í þokunni. Vaka-Helgafell, Rvk. [Þetta er verðlaunuð unglingasaga; Segir frá piltinum Gabríel sem fer vestur á Snæfellsnes. Dularfullir atburðir gerast og svo virðist sem andi Axlar-Bjarnar svífi enn yfir vötnum ... Margt býr í myrkinu er svo sjálfstætt framhald af þessari.]
Megas. 1994. Björn og Sveinn - eða makleg málagjöld. Mál og menning. Rvk. [Sagan fjallar um Axlar-Björn og son hans, Svein skotta. Hún gerist í Reykjavík nútímans. Því miður tókst mér engan veginn að halda þræði við lesturinn og gafst upp. En fyrir þá sem finnst gaman að lesa um dreggjar mannlífsins er þetta upplögð bók.]